Siarczanu celu kiedy

Działania niepożądane

Długotrwałe przyjmowanie kortykosteroidów wziewnych w typowych dawkach niesie ze sobą niewielkie ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Należy tutaj ryzyko wystąpienia zaćmy i łagodne zaburzenia wzrostu.

Objawy o ostrym przebiegu leczy się zazwyczaj za pomocą krótko działających wziewnych beta2-mimetyków (takich, jak salbutamol) oraz doustnych kortykosteroidów. W bardzo ciężkich przypadkach konieczne może być dożylne podanie kortykosteroidów i siarczanu magnezu oraz hospitalizacja. Można zapobiegać wystąpieniu objawów, unikając wywołujących je czynników, takich jak alergeny i czynniki drażniące, oraz stosując kortykosteroidy. W razie utrzymywania się niekontrolowanych objawów astmy można oprócz kortykosteroidów wziewnych stosować leki z grupy długo działających agonistów receptorów beta (LABA) lub leków przeciwleukotrienowych.

Sposób podania

Leki są zazwyczaj podawane w formie inhalatorów wziewnych z dozownikiem (MDI) wraz z maską do inhalacji lub w formie inhalatora proszkowego. Maska do inhalacji to plastikowy pojemnik, który miesza lek z powietrzem i ułatwia przyjęcie pełnej dawki leku. Można również stosować nebulizator. Nebulizatory i maski do inhalacji są równie skuteczne u osób z objawami umiarkowanymi i łagodnymi, jednak nie można określić, czy jest jakaś różnica u osób z ciężką postacią.

Epidemiologia

Począwszy od 2011 r., astma dotyka 235–300 milionów ludzi na całym świecie i powoduje śmierć około 250 000 osób rocznie. Wskaźniki różnią się w zależności od kraju i wynoszą między 1 a 18%. Choroba częściej występuje w krajach rozwiniętych niż krajach rozwijających się. Dlatego też wskaźniki są niższe w Azji, Europie Wschodniej i Afryce. W krajach rozwiniętych częściej występuje u tych osób, które mają niekorzystną sytuację gospodarczą. Natomiast w krajach rozwijających się częściej występuje u osób zamożnych. Nie wiadomo dokładnie, z czego wynikają takie różnice. Ponad 80% zgonów spowodowanych astmą występuje w krajach o niskich lub średnich dochodach.

Profilaktyka

Nie ma mocnych dowodów na skuteczność środków zapobiegających rozwojowi astmy. Niektóre z nich mogą ograniczyć rozwój astmy; należą do nich: ograniczenie narażenia na dym papierosowy zarówno w okresie ciąży, jak i po porodzie, w okresie karmienia piersią, przebywanie w świetlicy jako dziecko czy wychowywanie się w wielodzietnej rodzinie, ale nie można tu sformułować żadnych wskazań ze względu na brak niezbitych dowodów. Wczesny kontakt ze zwierzęciem domowym może okazać się w tym względzie pożyteczny, jednak w innych wypadkach kontakt ze zwierzęciem domowym może nie przynieść żadnego efektu. Nie zaleca się trzymania zwięrzęcia w domu, jeśli dana osoba ma na nie alergię. Nie zaleca się również ograniczeń dietetycznych w czasie ciąży czy karmienia piersią, ponieważ nie wykazano ich skuteczności. Skuteczne może być ograniczenie lub wyeliminowanie z miejsca pracy substancji szkodzących ludziom. Nie jest jasne, czy doroczne szczepiernia przeciwko grypie wpływają na ryzyko zaostrzenia. Immunizację rekomenduje jednak WHO.

Czynnik genetyczny

Występowanie astmy w rodzinie jest czynnikiem ryzyka, a w grę wchodzi w tym wypadku wiele różnych genów. Jeżeli jedno z bliźniąt jednojajowych cierpi na astmę, prawdopodobieństwo wystąpienia choroby u drugiego z nich wynosi 25%. Do końca 2005 r. skojarzono z astmą 25 genów w sześciu lub więcej odrębnych populacjach, w tym m.in. , ,, , , i . Wiele z tych genów związanych jest z układem odpornościowym lub z modulowaniem nasilenia zapalenia. Nawet w wypadku tej listy genów popartej badaniami o wysokim stopniu powtarzalności rezultaty nie były jednolite u wszystkich poddanych testom populacji. W 2006 r. z astmą skojarzono ponad 100 genów w badaniu jednej tylko asocjacji genetycznej; cały czas odkrywanych jest więcej.

Historia

Astmę znano już w starożytnym Egipcie. Leczono ją pijąc mieszankę olejków eterycznych znaną jako kyphi. Około 450 r. p.n.e. Hipokrates nadał tej chorobie nazwę. Współczesna nazwa astmy pochodzi właśnie od tego greckiego słowa oznaczającego „zadyszkę”. W 200 r. p.n.e. uważano, że astma przynajmniej częściowo miała związek z emocjami.

Przyczyny

Astma powodowana jest przez połączenie złożonych i nie w pełni zrozumiałych interakcji czynników środowiskowych i genetycznych. Wpływają one zarówno na ciężkość choroby, jak i na jej podatność na leczenie. Istnieje przekonanie, że obserwowany w ostatnich latach wzrost liczby zachorowań wynika ze zmian epigenetycznych (czynniki genetyczne niezależne od sekwencji DNA) oraz zmian w środowisku.

Rolę pomocniczą odgrywają: różnica ≥20% w zakresie szczytowego przepływu oddechowego w ciągu przynajmniej trzech dni na tydzień w okresie dwóch tygodni, poprawa o ≥20% szczytowego przepływu oddechowego po leczeniu przy użyciu salbutamolu, wdychania kortykosteroidów lub stosowania prednizonu lub spadek przepływu oddechowego ≥20% po wystawieniu na czynnik wywołujący. Badanie szczytowego przepływu oddechowego daje różne wyniki w odróżnieniu od spirometrii, w związku z czym nie zaleca się go jako rutynowego badania diagnostycznego. Może być jednak przydatne w zakresie codziennej kontroli u osób z umiarkowaną lub ostrą chorobą oraz w celu oceny skuteczności nowych leków, jak również w ramach planowania terapii u osób, u których dochodzi do zaostrzenia.

Hipoteza higieniczna

Hipoteza higieniczna próbuje wyjaśnić wzrost liczby zachorowań na astmę na świecie jako bezpośredni i niezamierzony rezultat mniejszego narażenia na działanie niepowodujących infekcji bakterii i wirusów w dzieciństwie. Proponowane wyjaśnienie zakłada, że rzadszy kontakt z bakteriami i wirusami jest po części wynikiem większej czystości i mniejszego rozmiaru rodziny we współczesnych społeczeństwach. Dowodem na poparcie hipotezy higienicznej jest m.in. mniejsza ilość przypadków astmy na farmach i w domach, w których trzyma się zwierzęta

National Asthma Education and Prevention Program (NAEPP): . W: [on-line]. 2007. . W: [on-line]. 2008 (revised 2012). . Global Initiative for Asthma, 2011.

Uważa się, że astma powodowana jest przez połączenie czynników genetycznych i środowiskowych. Diagnoza opiera się zazwyczaj na wzorcu objawów, odpowiedzi na leczenie na przestrzeni czasu oraz spirometrii. Klasyfikacja kliniczna dokonywana jest w oparciu o częstość występowania objawów, pomiar natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) i szczytowego przepływu wydechowego (PEF). Inna klasyfikacja obejmuje podział na astmę atopową (zewnątrzpochodną) i nieatopową (wewnątrzpochodną), gdzie atopia oznacza predyspozycję do nadwrażliwości typu 1.

Najskuteczniejsze leczenie astmy polega na identyfikacji czynników, które ją wywołują, np. dymu papierosowego, zwierząt domowych czy aspiryny, i eliminowaniu kontaktu z nimi. Zaleca się stosowanie leków, jeśli nie jest odpowiednio ograniczony kontakt z czynnikami wywołującymi. Leki dobiera się na podstawie m.in. ciężkości przebiegu choroby i częstości występowania objawów. Określone leki przeciwko astmie zasadniczo dzieli sie na kategorie szybko działających i długo działających.

Leki beta-adrenolityczne, takie jak propranolol, mogą spowodować astmę u podatnych na jej rozwój osób. Stosowanie kardioselektywnych beta-blokerów wydaje się jednak bezpieczne w wypadkach łagodnej lub umiarkowanej postaci choroby. Inne leki, które mogą powodować problemy, to kwas acetylosalicylowy, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne i inhibitory konwertazy angiotensyny.

Inne

Jeśli zwykłe leki nie są skuteczne w leczeniu astmy, dostępne są inne opcje zarówno w sytuacji nagłego zagrożenia, jak i profilaktyki nawrotów astmy. W sytuacji nagłego zagrożenia postępowanie jest następujące:

Diagnostyka

Nie ma jednej definicji astmy, choć jest ona stosunkowo dobrze znaną chorobą. Światowa inicjatywa zwalczania astmy definiuje rzeczoną chorobę jako „przewlekłe zapalenie dróg oddechowych, w czasie którego istotną rolę odgrywa wiele rodzajów komórek oraz ich elementów. Przewlekłe zapalenie związane z nadreaktywnością dróg oddechowych, które może prowadzić do ponawiającego się świszczącego oddechu, problemów ze złapaniem oddechu, uciskiem klatki piersiowej oraz kaszlem zwłaszcza w nocy lub rano. Problemy te wiążą się najczęściej z rozpowszechnionym, ale różniącym się zaburzeniem przepływu powietrza w płucach, które jest często odwracalne samoistnie lub poprzez leczenie”.

Klasyfikacja ze względu na stopień kontroli

Aby ułatwić klasyfikację pacjentów już leczonych i skutecznie monitorować przebieg choroby, stosuje się klasyfikację ze zględu na stopień kontroli astmy.

Leczenie

Leki stosowane w leczeniu astmy dzieli się na dwie ogólne grupy: leki przynoszące szybką ulgę stosowane w leczeniu ostrych objawów i leki stosowane w długotrwałej kontroli w celu zapobieżenia dalszemu rozwojowi choroby.

Medycyna niekonwencjonalna

Wielu astmatyków i osób, które cierpią na inne choroby przewlekłe, stosuje leczenie niekonwencjonalne. Badania pokazują, że około 50% osób stosuje niektóre formy terapii niekonwencjonalnej. Istnieje za mało danych na temat skuteczności większości tych terapii. Nie ma wystarczających dowodów na poparcie stosowania witaminy C. Nie zaleca się stosowania akupunktury jako formy leczenia, ponieważ nie ma wystarczających dowodów na poparcie jej stosowania. Nie ma dowodów wskazujących na zmniejszenie objawów astmy po zastosowaniu jonizatorów czy ich korzystny wpływ na wydolność płuc. Dotyczy to zarówno źródeł jonów dodatnich i ujemnych.

Istnieje związek pomiędzy otyłością a ryzykiem wystąpienia astmy. W ostatnich latach wzrosła ilość osób dotkniętych obydwoma tymi przypadłościami. W grę wchodzić może tu kilka czynników, w tym słabsza wydolność oddechowa spowodowana przez nagromadzenie tkanki tłuszczowej i fakt, że wykazuje ona aktywność prozapalną.

Wskaźniki globalne astmy znacznie wzrosły między latami 1960 a 2008, a od 1970 r. astma uznawana jest za ważny problem zdrowia publicznego. Od połowy 1990 r. wskaźniki zachorowań na astmę utrzymują sie na tym samym poziomie, jednak niedawno wzrosły głównie w krajach rozwijających się. Astma dotyka około 7% populacji Stanów Zjednoczonych i 5% osób w Wielkiej Brytanii i Kanady; w Australii i Nowej Zelandii wskaźniki wynoszą około 14–15%.

Rokowania

Rokowania w astmie są na ogół dobre, w szczególności u dzieci z łagodną postacią choroby. W ciągu ostatnich kilku dekad śmiertelność zmalała ze względu na lepsze rozpoznawanie i lepszą opiekę. Astma powoduje umiarkowany lub znaczny stopień niepełnosprawności u 19,4 miliona ludzi na całym świecie począwszy od 2004 r. (z czego 16  milionów mieszka w krajach o niskim i średnim dochodzie). Jeśli astmę zdiagnozowano w dzieciństwie, to po dekadzie objawy choroby już nie występują w połowie przypadków Obserwuje się przebudowę dróg oddechowych, ale nie wiadomo, czy są to zmiany szkodliwe czy korzystne. Wydaje się, że wczesne leczenie za pomocą kortykosteroidów zapobiega lub łagodzi obniżenie wydolności płuc.

Spis treści

1 1.1 1.2 1.3 1.3.1 1.4 1.5 1.6 2 3 3.1 3.2 3.3 3.3.1 3.3.2 3.3.3 3.3.4 3.4 4 5 5.1 5.2 5.3 5.4 6 7 8 9 10

Warunki zawodowe

Astma wywołana (lub pogorszona) ekspozycją na czynniki w miejscu pracy jest częstą chorobą zawodową, jednak nie zgłasza się wielu takich przypadków lub nie są one rozpoznawane jako takie. Szacuje się, że 5–25% przypadków astmy u dorosłych ma związek z pracą. Istnieje kilkaset różnych czynników, z których najczęstsze to: izocyjaniany, pył z ziaren i drewna, kalafonia, topnik lutowniczy, lateks, zwierzęta i aldehydy. Największe ryzyko występuje wśród osób, które zajmują się malowaniem natryskowym, piekarzy i osób zajmujących się przetwórstwem jedzenia, pielęgniarek, prawcowników przemysłu chemicznego, osób pracujących ze zwierzętami, spawaczy, fryzjerów i cieśli.

Podanie tlenu w celu złagodzenia hipoksji, jeśli saturacja spadnie poniżej 92% Podanie siarczanu magnezu dożylnie skutkuje rozszerzeniem oskrzeli, kiedy stosowany jest oprócz innego leczenia w ciężkich zaostrzeniach ataków astmy W ostrych przypadkach, jeśli nie ma reakcji na inne leki, można również rozważyć podanie helioxu, tj. mieszanki helu i tlenu Nie ma dostępnych danych dotyczących salbutamolu podanego dożylnie, z tego też powodu stosuje się go jedynie w skrajnych przypadkach Kiedyś metyloksantyny (takie jak teofilina) były powszechnie stosowane, ale nie przynoszą znacznej poprawy przy stosowaniu beta-agonistów wziewnych. Stosowanie ich w nagłych zaostrzeniach choroby jest kwestią kontrowersyjną Podanie dysocjantu psychodelicznego ketaminy jest teoretycznie pożyteczne w przypadku potrzebnej intubacji i mechanicznej wentylacji u tych osób, u których może dojść do zatrzymania akcji oddechowej. Jednak badania kliniczne tego nie potwierdzają.

Terapia

Co prawda astmy nie można wyleczyć, ale zazwyczaj można złagodzić jej objawy. Należy stworzyć określony i zindywidualizowany plan w celu proaktywnej kontroli i radzenia sobie z symptomami. Plan ten powinien obejmować ograniczenie kontaktu z alergenami, badania oceny nasilenia objawów i zażywanie lekarstw. Plan leczenia należy spisać wraz z uwagami odnośnie sposobu leczenia, stosownie do zmieniających się objawów.

Astma oskrzelowa (z greckiego ἄσθμα, – „zadyszka”) – występująca często przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych charakteryzująca się różnorodnymi i nawracającymi objawami, odwracalną obturacją dróg oddechowych i skurczem oskrzeli. Do częstych objawów należą świsty, kaszel, ucisk w klatce piersiowej i duszność.

Zmiana stylu życia

Kluczową kwestią w uzyskaniu lepszej kontroli i zapobieżenia atakom jest unikanie czynników wywoławczych. Najczęstsze czynniki wywoławcze to: alergeny, dym (tytoniowy i inne), zanieczyszczenie powietrza, nieselektywne leki beta-adrenolityczne oraz żywność zawierająca siarczany. Palenie papierosów i bierne palenie tytoniu mogą zmniejszyć skuteczność działania leków, takich jak kortykosteroidy. Środki stosowane w zwalczaniu roztoczy, w tym filtrowanie powietrza, substancje chemiczne zabijające roztocza, odkurzanie, pokrycia materaca i inne metody, nie miały wpływu na objawy astmy.

Choroby

Atopowe zapalenie skóry, katar sienny i astmę łączy atopia. Najsilniejszym czynnikiem ryzyka wystąpienia astmy jest choroba atopowa w wywiadzie; astma znacznie częściej rozwija się u osób, które mają wyprysk lub katar sienny. Astma kojarzona jest też z zespołem Churga–Straussa, chorobą autoimmunologiczną i układowymi zapaleniami naczyń. Objawy astmy mogą też występować u osób z pewnymi typami pokrzywki.

Klasyfikacja

Astma jest klinicznie klasyfikowana w zależności od częstotliwości występowania objawów, natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowa (FEV1) oraz szczytowego przepływu wydechowego. Astma może być również sklasyfikowana jako atopowa (zewnętrzna) lub nieatopowa (wewnętrzna), w zależności od tego, czy zaostrzenie następuje w wyniku działania alergenów (atopowa), czy też nie (nieatopowa). Opracowanie sposobu identyfikowania rodzajów astmy, który będzie dopasowany do różnych rodzajów leczenia, jest obecnie najważniejszym zagadnieniem w zakresie badań nad astmą.

Objawy przedmiotowe i podmiotowe

Dla astmy charakterystyczne są nawracające epizody świszczącego oddechu, duszności, ucisku w klatce piersiowej i kaszlu. W wyniku kaszlu w płucach może wydzielać się plwocina, zazwyczaj ciężko ją jednak wykrztusić. Po ataku może ona wyglądem przypominać ropę ze względu na dużą ilość eozynofili. Objawy nasilają się zwykle w nocy lub wczesnym rankiem, lub też w reakcji na wysiłek fizyczny czy zimne powietrze. Niektórzy chorzy na astmę doświadczają objawów rzadko, zazwyczaj w odpowiedzi na zaostrzające je czynniki, u innych natomiast występują wyraźne i uporczywe objawy.

Rozpoznanie różnicowe

Wiele innych stanów może wywoływać symptomy podobne do objawów astmy. U dzieci należy wziąć pod uwagę inne choroby górnych dróg oddechowych, np. alergiczny nieżyt nosa i zapalenie zatok, a także inne przyczyny niedrożności dróg oddechowych, w tym: aspirację ciała obcego, zwężenie tchawicy lub laryngotracheomalację, pierścienie naczyniowe, powiększone węzły chłonne czy masy szyi. U dorosłych należy wziąć pod uwagę POChP, zastoinową niewydolność serca, masy w drogach oddechowych, a także kaszel wywołany zażywaniem inhibitorów ACE. U obu grup dysfunkcja strun głosowych może mieć podobne objawy.

Inne

Próba metacholinowa polega na wdychaniu stężonej substancji, która wywołuje zawężenie dróg oddechowych u osób predysponowanych. Negatywny wynik pozwala stwierdzić, że osoba nie jest chora na astmę, jednak pozytywny wynik niekoniecznie oznacza chorobę

Nie ma odpowiedniej ilości danych na temat skuteczności leczenia astmy przy zastosowaniu „terapii manualnych”, w tym kręgarstwa, chiropraktyki, fizjoterapii i terapii oddechowej. Metoda Dr Butejko stosowana do kontroli hiperwentylacji może skutkować ograniczeniem stosowania leków, jednak w ogóle nie wpływa na wydolność płuc. Z tego też powodu eksperci uznali, że brakuje odpowiedniej ilości dowodów na poparcie stosowania tej metody.

Szybko działające

Krótko działające beta2-mimetyki (SABA), takie jak salbutamol, to pierwsza grupa leków stosowanych w leczeniu objawów astmy Cholinolityki, takie jak bromek ipratropium, mają dodatkowe korzyści, kiedy stosowane są łącznie z SABA u osób z objawami o przebiegu umiarkowanym i ciężkim. Cholinolityki mogą być także stosowane, jeżeli pacjent nie toleruje SABA Starsi, mniej selektywni agoniści receptorów adrenergicznych, jak adrenalina wziewna, mają podobną skuteczność do SABA. Jednak nie są zalecane ze względu na obawy związane z nadmierną stymulacją serca

Z rozwojem astmy wiąże się stosowanie antybiotyków na wczesnym etapie życia. Z większym ryzykiem wystąpienia astmy (szacunkowo o 20-80%) wiąże się również poród przez cięcie cesarskie — w tym wypadku zwiększone ryzyko przypisuje się brakowi kolonizacji flory bakteryjnej, którą noworodek zyskałby, przechodząc przez kanał rodny. Istnieje związek pomiędzy astmą a standardem życia.

Niektóre warianty genetyczne mogą powodować astmę tylko w połączeniu z określonym czynnikiem środowiskowym. Przykładem jest specyficzny polimorfizm pojedynczego nukleotydu w regionie kodującym CD14 i kontakt z endotoksynami bakteryjnymi. Źródłem endotoksyn może być kilka czynników środowiskowych, w tym dym tytoniowy, psy i farmy. Ryzyko zachorowania na astmę jest więc determinowane zarówno przez genotyp danej osoby, jak i stopień narażenia na działanie endotoksyn.

Astma wywołana wysiłkiem fizycznym

Wysiłek fizyczny może wywołać skurcz oskrzeli zarówno u astmatyków, jak i osób zdrowych. Występuje u większości astmatyków i do 20% osób zdrowych. Jest diagnozowana w przypadku 3% sportowców uprawiających bobsleje, 50% kolarzy i 60% sportowców uprawiających biegi narciarskie. Może wystąpić w każdych warunkach pogodowych, jednak częściej pojawia się, kiedy jest sucho lub zimno. Stosowanie beta-mimetyków wziewnych przez osoby zdrowe nie wpływa na poprawę ich osiągnięć w sporcie, jednak dawki doustne mogą zwiększyć wytrzymałość i siłę

W 1873 r. próbowano wyjaśnić patofizjologię choroby w jednej z pierwszych prac współczesnej medycyny, a w 1872 r. stwierdzono, że astmę można leczyć poprzez pocieranie klatki piersiowej mazidłem z chloroformem. Leczenie w 1880 r. obejmowało dożylną podaż pilokarpiny. W 1886 r. F.H. Bosworth postulował na temat związku między astmą a katarem siennym. W 1905 r. po raz pierwszy w leczeniu astmy zaczęto stosować epinefrynę. W latach 50. XX wieku w leczeniu choroby zaczęto podawać kortykosteroidy doustne, a w latach 60. XX wieku zaczęto szeroko stosować kortykosteroidy wziewne i selektywne krótkodziałające beta-mimetyki.

Choć astma jest przewlekłą chorobą przebiegającą z obturacją, nie uznaje się jej za element przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), ponieważ pojęcie to odnosi się do odrębnej jednostki chorobowej, cechującej się nieodwracalnym przebiegiem, rozstrzeniami oskrzeli, przewlekłym ich zapaleniem oraz rozedmą płuc. W odróżnieniu od wspomnianej choroby obturacja dróg oddechowych w przypadku astmy jest zazwyczaj odwracalna; jednak w przypadku niepodjęcia leczenia przewlekłe zapalenie wynikające z astmy może prowadzić do nieodwracalnego zwężenia dróg oddechowych wynikającego ze zmian w ich budowie. W odróżnieniu od rozedmy płuc astma wpływa na oskrzela, a nie na pęcherzyki płucne.

Astma chwiejna to rodzaj astmy, w którym dochodzi do ponawiających się ostrych ataków. Astma chwiejna typu 1 to choroba o znacznych różnicach w zakresie przepływu szczytowego mimo stosowania leków. Astma chwiejna typu 2 to astma dobrze kontrolowana, w czasie której dochodzi do poważnych zaostrzeń.

Patofizjologia

Astma jest rezultatem przewlekłego zapalenia dróg oddechowych, którego efektem jest zwiększona kurczliwość mięśni gładkich dróg oddechowych. Wraz z innymi czynnikami prowadzi to do zwężenia dróg oddechowych, którego objawem jest świszczący oddech. Zwężenie zazwyczaj mija niezależnie od tego, czy jest leczone, czy też nie. Czasami drogi oddechowe ulegają przemianom. Najczęściej spotykane zmiany dróg oddechowych obejmują zwiększenie ilości eozynofili oraz pogrubienie blaszki siateczkowatej. Po pewnym czasie mięśnie gładkie dróg oddechowych mogą zwiększyć swój rozmiar; może się także zwiększyć liczba gruczołów śluzowych. Inne rodzaje uczestniczących w tym procesie komórek to limfocyty T, makrofagi oraz neutrofile. Może również dochodzić do zaangażowania innych części układu immunologicznego, włączając w to: cytokiny, chemokiny, histaminę oraz leukotrieny itp.

Objawy wskazujące na atak astmy obejmują zwiększoną pracę pomocniczych mięśni oddechowych (mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego oraz mięśni pochyłych szyi); możliwe jest wystąpienie tętna dziwacznego (tętna, które jest słabsze w czasie wdechu i silniejsze w czasie wydechu) oraz nadmiernego rozdęcia klatki piersiowej. Skóra oraz paznokcie mogą wykazywać sinicę, co jest wynikiem braku tlenu.

Przewlekła obturacyjna choroba płuc może współistnieć z astmą i może wystąpić jako powikłanie astmy przewlekłej. U większości osób po 65 roku życia z chorobą dróg oddechowych z obturacją rozwinie się astma i przewlekła obturacyjna choroba płuc. W takiej sytuacji można różnicować POChP dzięki zwiększonej ilości neutrofilów w drogach oddechowych, nieprawidłowo pogrubionej ścianie i zwiększonej masie mięśni gładkich w oskrzelach. Jednak nie bada się tego, ponieważ zasady postępowania z chorym w przypadku POChP i astmy jest podobne, tj. stosowanie kortykosteroidów, długo działających beta-agonistów i zaprzestanie palenia. Objawy tej choroby są bardzo podobne do objawów astmy, poza tym POChP także koreluje z większą ekspozycją na dym tytoniowy, a także starszym wiekiem, mniejszą odwracalnością objawów po podaniu leku rozszerzającego oskrzela i niskim prawdopodobieństwem atopii w wywiadzie rodzinnym.

Zaostrzenie

U niektórych osób astma przebiega stabilnie przez okres tygodni lub miesięcy, a następnie gwałtownie stan chorego ulega zaostrzeniu. Różne osoby reagują w sposób zróżnicowany na różne czynniki, u większości osób dochodzi do zaostrzenia stanu z różnych powodów.

Leki rozszerzające oskrzela zalecane są w w celu wywołania krótkotrwałego ustąpienia objawów. U osób ze sporadycznymi atakami nie są potrzebne inne leki. W astmie przewlekłej łagodnej (ponad dwa ataki tygodniowo) zaleca się stosowanie małych dawek kortykosteroidu wziewnego lub doustnych leków przeciwleukotrienowych bądź stabilizatorów komórek tucznych. U osób mających codzienne ataki stosuje się wyższe dawki kortykosteroidów wziewnych. W astmie umiarkowanej lub ciężkiej dodatkowo stosuje się kortykosteroidy doustne.

Obecnie nie ma jednego badania pozwalającego rozpoznać astmę, a diagnoza opiera się na ocenie objawów i reakcji na terapię. Diagnoza astmy powinna być brana pod uwagę, jeżeli w przeszłości stwierdzono: powracający świszczący oddech, kaszel lub problemy z oddychaniem, a objawy ujawniają się lub pogarszają na skutek ćwiczeń fizycznych, zakażeń wirusowych, alergenów oraz zanieczyszczenia powietrza. Spirometria służy wówczas do potwierdzenia diagnozy. U dzieci poniżej szóstego roku życia postawienie diagnozy jest trudniejsze, ponieważ są one zbyt młode, by wykonać u nich spirometrię.

Choroby współistniejące

U osób cierpiących na astmę częściej występuje szereg innych schorzeń, w tym choroba refluksowa przełyku (GERD), zapalenie zatok przynosowych i obturacyjny bezdech senny. Częstsze są również zaburzenia psychologiczne, takie jak zaburzenia lękowe u 16–52% chorych i zaburzenia afektywne u 14–41%. Nie wiadomo jednak, czy to astma powoduje problemy psychologiczne, czy też problemy psychologiczne prowadzą do astmy.

Czynniki domowe wpływające na zaostrzenie astmy to m.in. kurz, łupież zwierzęcy (zwłaszcza w przypadku kociej i psiej sierści), alergeny związane z karaluchami oraz pleśń. Perfumy są częstą przyczyną ostrych ataków u kobiet i dzieci. Zarówno wirusowe jak i bakteryjne zakażenia górnych dróg oddechowych mogą być przyczyną zaostrzenia się choroby. Stres może prowadzić do pogorszenia się objawów — uważa się, że wpływa na działanie układu immunologicznego i w związku z tym zaostrza reakcję na zakażenie dróg oddechowych na alergeny i czynniki podrażniające.

Astma występuje dwa razy częściej u chłopców niż u dziewczynek, jednak ostra astma występuje tak samo często u dzieci obojga płci Wsród dorosłych odsetek zachorowań na astmę jest wyższy u kobiet niż mężczyzn. Choroba częściej występuje u młodych osób niż u ludzi w podeszłym wieku.

Zaostrzenie astmy

Poważne zaostrzenie astmy jest często nazywane . Standardowe objawy to: duszność, świszczący oddech oraz ucisk w klatce piersiowej. Choć są to podstawowe objawy astmy, u niektórych osób występuje przede wszystkim kaszel, a w poważnych przypadkach przepływ powietrza może być znacznie utrudniony, w wyniku czego świsty mogą nie być słyszalne

W latach 30. i 50. XX wieku uznano astmę za jedną z chorób psychosomatycznych „wielkiej siódemki”. Uważano, że jej przyczyną jest podłoże psychologiczne, a leczenie często opierało się na psychoanalizie i innych terapiach werbalnych polegających na rozmowie. Ponieważ psychoanalitycy interpretowali świszczący oddech w dychawicy jako z trudem powstrzymywany płacz dziecka za matką, uznali za niezwykle ważne leczenie depresji u osób chorych na astmę

Spirometria

Spirometria jest zalecana w celu wsparcia diagnozy oraz jako środek kontrolny. Jest to najskuteczniejsze badanie pozwalające zdiagnozować astmę. Diagnozę astmy potwierdza odwracalność obturacji oskrzeli, za którą uznaje się poprawę FEV1 o ponad 12% po podaniu leku rozszerzającego oskrzela np. salbutamolu. Jednak może być ona prawidłowa u osób cierpiących na łagodną astmę, która w danej chwili nie zaostrza się. Badanie zdolności dyfuzji gazów w płucach może pomóc w odróżnieniu astmy od przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Zaleca się przeprowadzanie spirometrii raz do roku lub co dwa lata w celu sprawdzenia tego, jak dobrze kontrolowana jest astma u danego pacjenta.

Długotrwała kontrola

W przypadku potrzeby długotrwałej kontroli najbardziej skuteczną formą leczenia jest stosowanie kortykosteroidów. Zazwyczaj stosuje się leki wziewne poza przypadkami, kiedy choroba ma postać ciężką i utrzymującą się, w czasie której mogą być potrzebne kortykosteroidy doustne. Zaleca się zazwyczaj stosowanie preparatów wziewnych raz lub dwa razy dziennie, w zależności od nasilenia objawów Długo działający agoniści adrenergiczni beta (LABA), jak np. salmeterol i formoterol, mogą poprawić kontrolę astmy, przynajmniej u osób dorosłych, kiedy są podawane w połączeniu z kortykosteroidami wziewnymi. U dzieci ten efekt jest niepewny. Kiedy stosuje się je bez steroidów, zwiększa się ryzyko ostrych działań niepożądanych. Ryzyko może nieco wzrosnąć nawet przy stosowaniu ich wraz z kortykosteroidami Można stosować leki przeciwleukotrienowe (takie jak montelukast i zafirlukast) oprócz kortykosteroidów wziewnych, zazwyczaj łącznie z LABA. Nie ma odpowiednich wskazań do stosowania ich w przypadkach nagłego zaostrzenia. U dzieci poniżej piątego roku życia preferuje się je jako dodatkową terapię po podaniu kortykosteroidów wziewnych Stabilizatory komórek tucznych (takie jak kromoglikan dwusodowy) to kolejna niepreferowana alternatywa kortykosteroidów

W przypadku łagodnego zaostrzenia szczytowy przepływ wydechowy (PEF) wynosi ≥200 L/min lub ≥50% przewidywanego najlepszego rezultatu. Przy umiarkowanym zaostrzeniu wartość ta powinna mieścić się pomiędzy 80 i 200 L/min lub wynosić 25% i 50% przewidywanego najlepszego rezultatu, podczas gdy przy ciężkim zaostrzeniu wynosi ≤ 80 L/min lub ≤25% przewidywanego najlepszego rezultatu.

Ilość przypadków astmy wzrosła znacznie od lat 70. XX w. W 2011 r. na astmę cierpiało 235–300 milionów ludzi na całym świecie, z czego około 250 000 przypadków zakończyło się zgonem

Termoplastyka oskrzelowa może stanowić opcję dla osób z ciężką, przewlekłą astmą, niekontrolowaną kortykosteroidami wziewnymi i długo działającymi beta-agonistami LABA. Metoda ta polega na przewodzeniu kontrolowanej energii cieplnej do ściany dróg oddechowych w czasie zabiegów bronchoskopii. Co prawda może się zwiększyć częstość zaostrzeń choroby w pierwszych kilku miesiącach, ale okazuje się, że w kolejnych miesiącach częstość się zmniejsza. Nieznane są efekty zabiegu po upłynięciu jednego roku

Astma związana jest z ekspozycją na alergeny w zamkniętych pomieszczeniach. Do często występujących w pomieszczeniach czynników alergizujących należą roztocza kurzu domowego, karaczany, sierść zwierząt i pleśnie. Próby zmniejszenia ilości roztoczy kurzu domowego okazały się nieskuteczne. Wystąpienie pewnych wirusowych infekcji dróg oddechowych u małych dzieci może zwiększyć ryzyko rozwoju astmy. Należą do nich infekcjeRCV i rinowirusami. Pewne inne infekcje mogą jednak zmniejszyć to ryzyko.

Ostry stan astmatyczny to zaostrzenie astmy, które nie reaguje na standardowe sposoby leczenia takie jak leki rozszerzające oskrzela ani kortykosteroidy. Połowa przypadków wynika z narażenia na inne czynniki, takie jak alergeny, zanieczyszczenie powietrza, niewystarczające lub nieodpowiednie stosowanie leków.

Czynniki środowiskowe

Z rozwojem i nasileniem objawów astmy związanych jest wiele czynników środowiskowych, w tym alergeny, zanieczyszczenie powietrza oraz inne związki chemiczne zanieczyszczające środowisko naturalne. Palenie tytoniu przez matkę podczas ciąży i po porodzie wiąże się z większym ryzykiem wystąpienia objawów przypominających astmę. Zła jakość powietrza z powodu zanieczyszczenia spalinami lub wysokiego poziomu ozonu wiąże się zarówno z rozwojem astmy, jak i z zaostrzeniem jej objawów. Czynnikiem powodującym astmę może być też kontakt z lotnymi związkami organicznymi w pomieszczeniach zamkniętych, przykładowo kontakt z formaldehydem. Z rozwojem astmy u dzieci i dorosłych mają też związek ftalany w polichlorku winylu oraz znaczna ekspozycja na endotoksyny.